ma lem

Thân thiện

Đứa bé chơi ngoài vườn nên mặt mũi trở nên ma lem.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Rất bẩn, lấm lem, dính đầy bụi bẩn hoặc vết dơ: Dùng để miêu tả trạng thái của một người hoặc vật bị bẩn đến mức đáng chú ý, thường do chơi đùa, làm việc hoặc không được vệ sinh.
   • (Nghĩa mở rộng, thân mật): Chỉ vẻ ngoài luộm thuộm, thiếu gọn gàng, sạch sẽ.

2. Danh từ (thân mật, thường dùng để trêu chọc):

   • Kẻ bẩn thỉu, người lúc nào cũng có vẻ ngoài lấm lem: Dùng để gọi hoặc chỉ một người, thường là trẻ em, có vẻ ngoài rất bẩn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Mấy đứa trẻ chơi đất cả buổi, người ma lem hết. (Bọn trẻ chơi đất cả buổi, người lấm lem hết.)
  • Cái áo mới mặc một lần đã ma lem vết mực. (Cái áo mới mặc một lần đã dính đầy vết mực.)

• Danh từ:

  • Đến giờ đi học rồi mà vẫn như ma lem thế ư? (Đến giờ đi học rồi mà trông vẫn như một kẻ bẩn thỉu thế ư?)
  • Cái ma lem ấy lại nghịch bùn về rồi. (Đứa bé bẩn thỉu ấy lại nghịch bùn về rồi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Mặt mũi ma lem": Mặt mũi dính đầy vết bẩn.

  • Nó chạy vào, mặt mũi ma lem nước mắt và bụi đất. (Nó chạy vào, mặt mũi lấm lem nước mắt và bụi đất.)

• Dùng với nghĩa ẩn dụ (hiếm gặp):

  • Câu chuyện bị bóp méo, ma lem cả sự thật. (Câu chuyện bị bóp méo, làm vấy bẩn cả sự thật.)

Biến thể và từ gần giống

• Lem nhem (tính từ): Cũng có nghĩa là bẩn, lấm bẩn, nhưng thường nhẹ hơn hoặc chỉ sự không sáng sủa, rõ ràng (ví dụ: chữ viết lem nhem, trời lem nhem tối).
• Lấm lem (tính từ): Gần như đồng nghĩa với "ma lem", chỉ sự dính đầy vết bẩn, thường là bùn đất.
• Nhếch nhác (tính từ): Chỉ sự thiếu gọn gàng, sạch sẽ, có thể bao hàm cả nghĩa bẩn thỉu và luộm thuộm.

Từ đồng nghĩa

• Bẩn thỉu: Rất bẩn (nghĩa mạnh, có thể mang sắc thái khinh miệt).
• Lấm bẩn / Lấm lem: Dính đầy vết bẩn.
• Nhem nhuốc: Bẩn và có vẻ tối tăm, xấu xí.

Từ trái nghĩa

• Sạch sẽ: Không có vết bẩn.
• Gọn gàng: Ngăn nắp, chỉn chu.
• Tinh tươm: Sạch sẽ và đẹp đẽ.

Lưu ý sử dụng

• Từ "ma lem" mang sắc thái thân mật, thường dùng trong khẩu ngữ hoặc khi nói chuyện với trẻ em, người thân. Cần thận trọng khi dùng vì có thể bị coi là thiếu lịch sự nếu dùng với người lạ hoặc trong ngữ cảnh trang trọng.
• Thường dùng để miêu tả trẻ em hoặc tình huống gây ra vết bẩn một cách ngẫu nhiên (như chơi đùa), hơn là để chỉ sự bẩn thỉu do lười biếng, cố ý.

Học thuật

1. dt Kẻ bẩn thỉu quá: Đến giờ đi học rồi mà vẫn như ma lem thế ư?.